Их Монгол

Хүннү гүрнээс өнөөг хүртэл

Их Монголын түүх

Эх нутгийн түүх, соёл, уламжлалыг үеэс үед дамжуулж, дэлхийн өнцөг булан бүрт хүргэнэ.

Interactive газрын зураг

Нутаг дэвсгэрийн өөрчлөлт

МЭӨ 209 – 2026: Хүннү гүрнээс өнөөгийн Монгол Улс хүртэлх зам

FijiTanzaniaW. SaharaCanadaUnited States of AmericaKazakhstanUzbekistanPapua New GuineaIndonesiaArgentinaChileDem. Rep. CongoSomaliaKenyaSudanChadHaitiDominican Rep.RussiaBahamasFalkland Is.NorwayGreenlandFr. S. Antarctic LandsTimor-LesteSouth AfricaLesothoMexicoUruguayBrazilBoliviaPeruColombiaPanamaCosta RicaNicaraguaHondurasEl SalvadorGuatemalaBelizeVenezuelaGuyanaSurinameFranceEcuadorPuerto RicoJamaicaCubaZimbabweBotswanaNamibiaSenegalMaliMauritaniaBeninNigerNigeriaCameroonTogoGhanaCôte d'IvoireGuineaGuinea-BissauLiberiaSierra LeoneBurkina FasoCentral African Rep.CongoGabonEq. GuineaZambiaMalawiMozambiqueeSwatiniAngolaBurundiIsraelLebanonMadagascarPalestineGambiaTunisiaAlgeriaJordanUnited Arab EmiratesQatarKuwaitIraqOmanVanuatuCambodiaThailandLaosMyanmarVietnamNorth KoreaSouth KoreaMongoliaIndiaBangladeshBhutanNepalPakistanAfghanistanTajikistanKyrgyzstanTurkmenistanIranSyriaArmeniaSwedenBelarusUkrainePolandAustriaHungaryMoldovaRomaniaLithuaniaLatviaEstoniaGermanyBulgariaGreeceTurkeyAlbaniaCroatiaSwitzerlandLuxembourgBelgiumNetherlandsPortugalSpainIrelandNew CaledoniaSolomon Is.New ZealandAustraliaSri LankaChinaTaiwanItalyDenmarkUnited KingdomIcelandAzerbaijanGeorgiaPhilippinesMalaysiaBruneiSloveniaFinlandSlovakiaCzechiaEritreaJapanParaguayYemenSaudi ArabiaAntarcticaN. CyprusCyprusMoroccoEgyptLibyaEthiopiaDjiboutiSomalilandUgandaRwandaBosnia and Herz.MacedoniaSerbiaMontenegroKosovoTrinidad and TobagoS. SudanМЭӨ 209
МЭӨ 209Ойролцоо дүрслэл

Хүннү гүрэн

Модун шаньюй тал нутгийн аймгуудыг нэгтгэж, Монголын өндөрлөгт анхны нүүдэлчдийн эзэнт гүрнийг байгуулав.

Ойролцоо нутаг дэвсгэр

~9 сая км² (оргил үе, ойролцоогоор)

Эх сурвалж ба арга зүй

Юу нь тодорхой, юу нь ойролцоо вэ

1990–2026 оны хилийн зураг нь нийтлэг ашиглагддаг газарзүйн өгөгдөлд (Natural Earth) үндэслэсэн бодит хил юм. МЭӨ 209 – 1368 оны хооронд харуулсан эзэнт гүрэн, хаант улсуудын хэлбэрүүд нь түүхийн ерөнхий мэдээлэлд тулгуурласан ойролцоо, дүрслэлийн зориулалттай хэлбэр бөгөөд тухайн үеийн нарийн хилийн шугамыг илэрхийлэхгүй. 1691–1921 оны хооронд харуулсан хэлбэрийг өнөөгийн Монгол Улсын хилээр орлуулав. Дэвсгэр дээрх бусад улсын хил нь өнөөгийн байдлаар байна.

Газрын зургийн эх өгөгдөл

Дэлхийн болон улсын хилийн үндсэн өгөгдлийг Natural Earth-ийн нийтийн эзэмшлийн (public domain) сангаас авав.

Ашигласан ерөнхий эх сурвалж

  • Britannica — Mongol Empire
  • World Factbook — Mongolia
  • Natural Earth — газарзүйн өгөгдлийн сан
  • Guinness World Records — түүхэн дэх хамгийн том хуурай замын эзэнт гүрэн

Түүхэн үе шатууд

Нүүдэлчдийн анхны эзэнт гүрнээс өнөөгийн тусгаар улс хүртэлх зам.

  1. МЭӨ 209 – МЭ 93

    Хүннү гүрэн

    Монголчуудын өвөг дээдэс байгуулсан анхны нүүдэлчдийн эзэнт гүрэн. Модун шаньюйн үед Хятадын Хань улстай тэнцвэртэй хүчирхэг гүрэн байгуулагдсан.

  2. 93 – 745

    Сяньби, Жужан, Түрэг хаант улсууд

    Хүннүгийн дараа Монголын өндөрлөгт улс дараалан бий болж, нүүдэлчдийн төрт ёс, цэргийн уламжлалыг үргэлжлүүлсэн.

  3. 1206

    Их Монгол Улс

    Чингис хаан Монголын овог аймгуудыг нэгтгэн Их Монгол Улсыг байгуулж, түүхэн дэх хамгийн том хуурай замын эзэнт гүрнийг үндэслэсэн.

  4. 1271 – 1368

    Юань гүрэн

    Хубилай хаан Хятадыг эзлэн авч Юань гүрнийг байгуулж, Монголын хаад Хятадыг захирсан.

  5. 1368 – 1691

    Хойд Юань ба хаант улсууд

    Юань улс унасны дараа Монгол улс хэд хэдэн хаант улс, аймагт хуваагдан оршин тогтносон.

  6. 1691 – 1911

    Манж Чин үеийн Монгол

    Монгол Манж Чин гүрний мэдэлд орсон үе.

  7. 1911 – өнөөдөр

    Орчин үеийн Монгол

    1911 онд тусгаар тогтнол зарлаж, 1921 онд ардын хувьсгал ялж, 1990 онд ардчилсан хувьсгалаар шинэ түүхэн үе шат руу орсон.